Meta Modeli ( Dili Daha Etkin Kullanabilmek ) Nedir?

 


Meta modeli, deneyimlerimizi ve bize gelen bilgileri anlamlandırmak için nasılı gösterir.

Meta Modeli, spesifik bir dizi sorular kullanmamızı ve bunlar sayesinde bir kişi ya da kurumun mevcut gerçeklik anlayışından yeni bir anlam çıkarmamızı sağlayan bir modeldir. Karşımızdaki kişinin dünya modelini ya da haritasını genişletmemizi sağlar.

Dili kullanma biçimimizde ve diğer insanların zihinsel haritalarını anlamamıza nasıl yardımcı olacağı ile ilgilidir.İnsanların söyledikleri ile neyi kast ettiklerini daha iyi anlamak için kullanılan bir örnektir.

Meta model , dildeki anlam kargaşalarını ve anlaşmazlıkların özüne yönelik olarak geliştirilen ve belirsizlikleri gideren soru sorma tekniğidir. Bilgi toplamayı sağlayarak belirsizlikleri yok etmeği sağlar.Konuşmaya anlam kazandırır ve kişiyi sınırlandıran cümle ve düşünce kalıplarını ortaya çıkarır.Meta Modelinin içermiş olduğu dil örnekleri NLP’ nin kurucuları olan Bandler ve Grinder tarafından meşhur aile terapisti olan Virginia Satir in modeli esas alınarak oluşturulmaya başlanmıştır. Satir , insanların deneyimlerinde kullandıkları kelimeleri tekrar birleştirmek ve dili aydınlatmak için dili kullanarak kesin bir bilgi toplama tarzına sahip olarak çalışmaktaydı. 

Daha sonra İngiliz Antropolog Gregory Bateson ‘un Sibernetik ve iletişim teorileriyle bir dil bilimci olan ‘’Transformationel Gramer ‘’ denilen teoriyi yaratan Chomsky ‘ nin çalışmaları ile yoğurmuşlar ve Meta Model dedikleri terapi dilini yaratmışlardır. Burada dilin iki düzeyde kullanımından söz edeceğiz:

1-Dilin Yüzeydeki Yapısı: Kişinin kendisine ya da başkalarına söylediği her şeyi kapsar.

2- Dilin Derindeki İç Yapısı: Söylenilenlerin, ifade edilmemiş ya da bilinç düzeyinde tanımlanmamış olan derin anlamını içermektedir. Dilin yüzeysel yapısı ve iç yapısı arasında birçok etkileşim olur.İletişimin gerçek amacı bir düzeyden diğerine geçerken yok olabilmektir.

Model, dile dayalı olmasına rağmen , NLP içinde daha geniş bir öneme sahiptir. NLP modeli olarak adlandırılan bir model ; görme , işitme, duyma , koklama ve tat alma şeklindeki beş duyuyu içsel olarak temsil etme biçimimizi içermektedir.Bundan başka beyinlerimize giren pek çok uyarıcının farklı değerlerimiz , inançlarımız ve şeylerin anlamına ilişkin benzersiz algılayışlarımıza uygun olarak nasıl süzüldüklerini biliyoruz. Tüm duyularla ilgili olsa da bu süzülme , Meta Model kalıbını da izler görünmektedir.Yani bilgileri genelleştirir igöz ardı eder ve çarptırırız. Dolayısı ile iletişim tümüyle anlayışı bir beyinden diğerine aktarmakla ilgili olduğuna göre , bu kişisel süreçleri karşılıklı olarak aşmamız gerekmektedir.

Meta Modelinin Cevapları ve Soruları

1- Genellemeleri açmak
2- Belirsizlikleri göstermek
3- Anlam kayıplarını yeniden kazanmak
4- Anlam kaymalarını düzeltmek
5- Belirsizlikleri aydınlatmak
6- Özel anlamları ortaya çıkarmak
7- Bilinçli aktif zamana neden olmak
8- Dilin derin yapısını ortaya çıkarmak

Meta Model doğru soruları sorarak bilgiyi tam olarak alabilme ve soru sormaya gerek bırakmayacak kadar net bir şekilde kişinin kendisini ifade etme sanatıdır.Bunlar ; genelleme, silme ve çarpıtmadır.

Bu üç sürecin hepsi de oldukça doğaldır.

Genelleme: Genellemeler , özgül deneyimlerin kendi oluşum ortamları dışına alınarak, kapsamlarının genişletilmesi sonucu oluşur.Böylece ayrı bir anlam kazanarak gerçeği ifade etmekten uzaklaşırlar.Ayrıntılara girilmesinin istenmediği durumlarda sözü uzatmamak için yapılan genellemeler , iletişimi kolaylaştırmaktadır.Genellemelerin üç türü vardır: Süreklilik sözcükleri, Gereklilik- zorunluluk kipleri, karmaşık denklik.

Süreklilik sözcükleri:

Daima , asla , her , hepsi, hiçbir gibi sürekli belirtilen ya da kapsayıcı olan sözcükleri içeren cümleler NLP de ‘’ evrensel ölçüt ‘’ olarak bilinen genelleme tipidir. Bu sözcükler daha iyi düşünmenin sağlayacağı bütün seçenekleri yok ettiklerinden oldukça kısıtlayıcıdır.

Gereklilik – Zorunluluk Kipleri:Gereklilik kipleri , bir davranışın gerekliliğini gösteren ifadelerdir. Olamaz, mümkün değil , mecburum , zorundayım , gibi…Bunlar insanları en çok sınırlayan ,engelleyen cümle kalıplarıdır.Kişilerin bu tip cümle kalıplarını kullanmalarının nedeni , geçmişte yaşamış oldukları olaylardan geriye kalan etkilenmelerdir.

Karmaşık Denklik: Neden – Sonuç modeline benzer, bu genelleme tipinde iki açıklama sanki aynı anlamı taşıyormuş gibi bir araya getirilir.Dalgın olmalı bütün gün aklı başka yerdeydi, ya da gülmüyor galiba eğlenmiyor gibi cümlelerde bu tür bir saptırma vardır. Genellikle ifadelerin birbirine denk olup olmadığı apaçık ortadadır.Buradaki ustalık kalıbı yakalamakta yatar.

Silme: Düşünme, konuşmaktan çok daha hızlıdır. Düşünülen her şey dile dökülmeye kalkılırsa , bu çok uzun bir konuşma olur. İnsanlar günlük hayatta çoğu zaman ifade etmek istediklerini daha kısa ve çabuk anlatabilmek için bazı sözcükleri atlamak yanılgısına düşerler.Mümkün olduğunca kısa ve öz .İşte bu silme , insanın başına bazen büyük sorunlar açabilir.Kısa ve öz olmaya çalışılırken bazı gerekli bilgiler atlanır. Bilgiyi ileten kişinin ilettiğini düşündüğü mesajla , mesajı alan kişinin anladığı mesaj , arasında büyük farklılıklar olabilir.Bazen kişi , bildiği şeyleri karşısındaki kişinin de bildiğini varsayarak konuşur.İnsanlar beş farklı şekilde silme yaparlar.:

1- Belirsiz isimler
2- Belirsiz fiiller
3- Kıyaslamalar
4- Yargıda bulunmalar
5- Soyutlamalar

1- Belirsiz İsimler: Yapmıyorlar, görevlerini yerine getirmiyorlar , gibi ifadelerde olduğu gibi öznenin belli olmadığı cümle kalıplarıdır. Dilin bu tür kullanımında konuşanın güçsüzlüğü , olaylar üzerinde kontrolünün olmadığı vurgulanır.

2- Belirsiz Fiiller: Beni dikkate almadı , ifadesinde belirsiz bir fiilden bahsetmek mümkündür. Burada bir varsayımda bulunulmaktadır.Kişi dikkate almamak gibi belirsiz bir yorumla kendisine yapılan davranışı yanlış bir biçimde değerlendirmiş olabilir.

3- Kıyaslamalar: Daha iyi , en iyi, kötü bir şekilde gibi ifadeler bir anlama sahip olmak için kıyaslamaya gerek duyan öznel kelimelerdir. Bunları fark etmek diğer kalıplara göre daha kolaydır.Kıyaslanan şey her zaman için kaybolan bilgidir.

4- Yargıda Bulunmalar: Yargılar , kıyaslamalara yakındır. Çoğunlukla açıkça veya net bir şekilde gibi zarflarla birlikte kullanılmaktadır.Açıkça bu konuda daha deneyimli cümleleri buna örnektir.Sorulacak soru kaybolan bilgi ile ilgili olmalıdır.

5- Soyutlamalar: Eylem ya da hareket ile ilgili bir sözcüğün isme dönüştürülmesi ile oluşur. Bunun sonucunda yüklemini yitiren tümceler pasifleşir.İletişim, eylem, ilişkiler, güçlendirme , soyutlama gibi kelimeler soyutlamalara örnektir.

Çarpıtma:Kişinin deneyimlerini olduğundan farklı aktarması ya da düşünceleri arasında yanlış bağlantı kurması ile oluşan dilsel ifade biçimleri çarpıtmalar olarak adlandırılır.Kulaktan kulağa telefon oyunu hatırlanacak olursa oyunu başlatan ilk kişinin söylediği basit bir cümle ile son kişiye geldiğinde farklı bir şeye dönüştüğü için silme ve çarpıtmada karşıdaki kişi , bırakılan boşlukları kendi haritasına göre doldurur.Çarpıtmanın üç farklı türü vardır: Zihin okuma, Neden – Sonuç ilişkisi, Ön varsayımda bulunmak.

Zihin Okuma: Zihin okumada kişinin başkalarının duygu ve düşüncelerini bildiğini varsayar. Oysa bu yorumlar yalnızca konuşmacının kişisel görüşü olup , kendi yargılarına dayan yorumlardır. Günlük dilde .çok sık rastlanan bir durumdur. İki şekilde görülmektedir; birincisi, kişinin karşısındakinin ne düşündüğünü biliyormuş gibi yaklaşmasıdır. İkincisi ise, kişinin karşısındakinin kendi zihninden geçenleri bildiğini kabul etmesidir.


Neden – Sonuç İlişkisi: Nedeni yanlış gösterme şeklinde ortaya çıkan bir kalıptır. Başka nedenler olabileceği üzerinde durulmadan iki durum arasında bir bağ olduğunu düşünmek oldukça kolaydır.

Ön Varsayımda Bulunmak: Sonuç modeli ile ilişkili bir modeldir.


Meta Modeli ( Dili Daha Etkin Kullanabilmek ) Nedir? 4.5 5 Eylül Umutlu Meta modeli, deneyimlerimizi ve bize gelen bilgileri anlamlandırmak için nasılı gösterir. Meta Modeli, spesifik bir dizi sorular kullanmam...

Hiç yorum yok:

Copyright © Astroloji ve Tarot. All Rights Reserved