Özgür İradeye Bağlı Olmayan Düşünce Sistemi Determinizm

 


Özgür İradeye Bağlı Olmayan Düşünce Sistemi Determinizm

İnsanların davranışlarının önceden belirlendiği ve böylece tamamen tespit edildiği, yani hür iradeye bağlı olmadığını savunan öğreti şeklidir.

Filozoflar arasındaki, determinizm ile aksi görüşe sahip düşünce ekolü, indeterminizm arasındaki tartışma eski Yunanistan da başlamış ve bilimi günümüze kadar meşgul etmiştir. Burada indeterministlerin iddia ettiği gibi insanın hür iradesiyle kendi davranışlarını mı belirlediği yoksa deterministlerin inandığı gibi, her şeyin üzerinde bulunan bir gücün, yani ya yüce bir tanrı ya da mutlak doğa yasalarının mı insanların davranışlarını belirlediği, böylece öne söylemde de bulunabileceği sorusu söz konusudur. Yunan düşünürlerinin fikirleri, olabilecek tüm cevap yelpazesini kapsamıştır. 



Daha sonraki tartışmalar sadece aynı fikirlerin varyasyonlarıdır.
O zaman olduğu gibi bugün de fikirler, dünyadaki olayları değiştirilemez bir silsile ya da birbirine bağlı olayların nedenler zinciri olarak gören katı determinizmden, insanların özellikle ruhsal alanda tüm zorlamalara rağmen tam bağımsızlığını savunan, ekstrem indeterminizme kadar ulaşmaktadır. 


Geleceği öngörebilme iddiası sadece dünyanın gidişatının tamamen ya da kısmen determine olması ön koşulu ile desteklenebilir, yani şimdiki zaman gerçekliklerinden yola çıkarak gelecekteki olaylara varılabilir. Dünya olayları ne kadar önceden belirlemişse , ön söylem olanakları o kadar güçlüdür. Zira katı determinizm, kehanetin faydalarını sorgular. Çünkü gelecek kaçınılmazsa ve hiçbir şekilde değiştirilemezse, geleceği bilmek insan için fazla bir anlam taşımamaktadır. Buna karşılık yumuşak , yani sınırlı determinizimden başka bir ikilem ortaya çıkmaktadır.İnsanın davranışları ne kadar katı kuralcılığa bağlıysa, onun hakkında o kadar iyi gelecek ön söylemleri yapılabilir.Ancak ön söylem yeteneği ona aynı zamanda davranışını değiştirme, yani kuralcılığın kıskaçlarından kurtulma şansını da vermektedir. Buna karşılık davranışı tekrar tekrar indetermine olduğundan, daha az kesin ön söylem yapabilir. Yani insanın davranışı ne kadar az determine olursa, kendi davranışları ne kadar özgür belirleyebilirse gelecekteki davranışları konusunda kesin ön söylemler yapabilme yeteneği de o derece azalır. Bu ikilem çözülemez. Bu nedenle bilinçli hareket eden insanlar için genellikle sadece yaklaşık istatistiksel ön söylemler yapılabilir.Buna karşılık ‘’ mekanistler ‘’ ya da ‘’ materyalistler’’ denilen 18 ve 19 yy pozitif doğa bilimcilerinin çoğu, mutlak doğa kanunlarına dayalı bir determinizme inanıyorlardı.

Fransız astrofizikçi ve matematikçi Laplace belirli bir zamanda kainatın bütün elementer parçaçıklarının yerini hareket yönünü ve hızını tanıyan bir demonun, en uzak gelecek ( ve en uzak geçmiş ) dahil bütün olayları hesaplayabildiğinden emindi. Modern fizikçiler daha ılımlıdır.Sadece klasik fizik konularında mutlak ön söylemleri mümkün görürler. Canlı olanın dünyasında sadece istatiksel yani az ya da çok kesin olmayan ön söylemler yapılabilir. Aynı şey atomar ve subatomar parçacıkların dünyası için geçerlidir. (Kuantum Teorisi). Ani determinizm ve dünya olaylarının ön söylenebilirliği etrafındaki tartışmalar daha uzun bir süre devam edeceğe benzer.
Özgür İradeye Bağlı Olmayan Düşünce Sistemi Determinizm 4.5 5 Eylül Umutlu Özgür İradeye Bağlı Olmayan Düşünce Sistemi Determinizm İnsanların davranışlarının önceden belirlendiği ve böylece tamamen tespit edildiği,...

Hiç yorum yok:

Copyright © Astroloji ve Tarot. All Rights Reserved